Νικήτη

email
Νικήτη Τώρα

ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΝΙΚΗΤΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΗΣ

Η παρουσία του ανθρώπου στην περιοχή που σήμερα βρίσκεται η Νικήτη θεωρείται ότι έγινε την παλαιοντολογική κιόλας εποχή. Αυτό τουλάχιστον μαρτυρεί η εύρεση του κρανίου του ουρανοπίθηκου. Το κρανίο αυτό φυλάσσεται στο αρχαιολογικό Μουσείο της Θεσσαλονίκης. Έχουν επίσης βρεθεί σημαντικά ευρήματα παλαιοντολογικής εποχής όπως  χαυλιόδοντες στις βόρειες παρυφές του παλιού οικισμού και συγκεκριμένα στην τοποθεσία "Βέτρυνο"

Κρανίο Ουρανοπίθικα Χαυλιόδοντας

Μελετώντας κανείς την αρχαιολογία και την ιστορία της περιοχής της Νικήτης, εντυπωσιάζεται καθώς διαπιστώνει ότι εδώ και πέντε χιλιάδες χρόνια, τουλάχιστον, ο τόπος αυτός κατοικείται συνεχώς. και όχι μόνο κατοικείται, αλλά υπήρξαν περιπτώσεις κατά τις οποίες στην ακτή από τη σημερινή Μεταμόρφωση μέχρι τον Τριπόταμο (δηλ. την παραλιακή γραμμή της Νικήτης) ήταν οργανωμένα δυο χωριά και τέσσερις οικισμοί, αν όχι περισσότεροι.

Πιστεύουμε ότι απόηχος αυτής της δημογραφικής καταστάσεως στην περιοχή μας, είναι η παράδοση η οποία ακόμα σώζεται στους γεροντότερους Νικητιανούς, ότι " το χωριό μας έγινε με την ένωση των χωριών που υπήρχαν στην ελιά και τον Αϊ- Γιώργη ".   

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή: Η περιοχή μας βρίσκεται στο χαμηλότερο και στενότερο τμήμα της Σιθωνίας. Έχει ομαλές πτυχώσεις, η γη είναι αρκετά εύφορη, το κλίμα γλυκό, και βρίσκεται εύκολα νερό για την κάλυψη των συνηθισμένων αναγκών του ανθρώπου. Οι προϋποθέσεις λοιπόν για την οργανωμένη και μόνιμη εγκατάσταση είναι πολύ ευνοϊκές, γι' αυτό, από τα προϊστορικά χρόνια εμφανίζονται οι πρώτοι οικισμοί στην περιοχή μας.

Τα στοιχεία που έχουμε γι' αυτούς περιορίζονται μόνο σε επιφανειακές παρατηρήσεις, και έτσι θα αρκεστούμε μόνο στην απαρίθμησή τους. Η νεολιθική περίοδος στη Νικήτη εντοπίζεται γύρω στο 5000 π. Χ., την Εποχή του Χαλκού, η οποία συνεχίζει ως το 1000 π.Χ. και την Πρώιμη Εποχή Σιδήρου που λήγει περίπου στα 650 π.Χ.

Από τους προϊστορικούς οικισμούς της περιοχής μας, ανάπτυξη μεγάλη πήρε στα κλασικά χρόνια (5ος-4ος αι. π.Χ.) ο οικισμός στο Καστρί. Αυτό θα πρέπει να το αποδώσουμε στην ιδιαίτερα οχυρή θέση και τις λιμενικές διευκολύνσεις που παρέχει η περιοχή. Θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι στα κλασικά χρόνια το σημερινό νησί ήταν ενωμένο με τη μικρή χερσόνησο και είχε ιδιαίτερη οχύρωση, η οποία τον απομόνωνε από τον υπόλοιπο οικισμό.

Για την ασφάλεια του υπόλοιπου οικισμού ανορύχτηκε πλατειά και βαθιά τάφρος, μήκους περίπου 150 μέτρων, η οποία ένωνε τη θάλασσα που περιέβρεχε τη χερσόνησο. Επί πλέον ο "έξω οικισμός " ήταν οχυρωμένος και με ισχυρό τείχος, του οποίου μερικά μικρά τμήματα διακρίνονται ακόμη. Τον χώρο της τάφρου οι Νικητιανοί τον ονομάζουν μέχρι και σήμερα "Αυλάκι ".

Το Καστρί είναι ο μόνος αρχαιολογικός χώρος της Νικήτης τον οποίο μπορούμε να ταυτίσουμε, σχεδόν με βεβαιότητα, με συγκεκριμένο αρχαίο οικισμό: πιστεύουμε ότι ήταν η αρχαία Γαληψός, μια από τις πόλεις που αναφέρει ο Ηρόδοτος ότι βρισκόταν στη Σιθωνία.

Το 1977 εντοπίσαμε το εκτεταμένο νεκροταφείο της πόλης στην αμμώδη ακτή του Αγίου Ιωάννου και στη συνέχεια η Αρχαιολογική Υπηρεσία έκανε συστηματική ανασκαφή μιας σειράς τάφων, στους οποίους βρέθηκαν πολύ σημαντικά ευρήματα. Παράλληλα έγινε ανασκαφή και στον προϊστορικό οικισμό στο νησί. Η προσεχής δημοσίευση των πορισμάτων των ανασκαφών αυτών, πιστεύουμε ότι θα βοηθήσει πολύ στη γνώση της ιστορίας της περιοχής μας.

Στα Ελληνιστικά χρόνια (3ος - 2ος αι. π.Χ.) δημιουργείται ένας νέος οικισμός στην περιοχή μας, στους λόφους βόρεια του Αγ. Γεωργίου. Φαίνεται ότι ήταν ένα χωριό γεωργών και ναυτικών. Μια επιγραφή που βρήκαμε το 1963 εντοιχισμένη στο εξωκλήσι του Αγ, Γεωργίου, μας έδωσε σημαντικές πληροφορίες. Σύμφωνα με το κείμενό τους, ο Ηρακλείδης και ο Μένιππος, τα παιδιά κάποιου Φανίου, αφιέρωσαν κάτι στους Διόσκουρους και στη Μάντα, οι οποίοι άκουσαν την παράκλησή τους.

Μαθαίνουμε λοιπόν ότι στη περιοχή πρέπει να υπήρχε ένα ιερό αφιερωμένο στους προστάτες των ναυτικών Διόσκουρους και σε μια άγνωστη θεότητα που ονομαζόταν Μάντας ή Μάντα. Για τη θεότητα αυτή δε γνωρίζουμε τίποτε άλλο, γιατί είναι η πρώτη φορά που αναφέρεται. Από το όνομά της υποθέτουμε ότι, ίσως, ήταν θρακική θεότητα.
Το 1971 ανασκάφτηκε η παλαιοχριστιανική βασιλική πάνω στην οποία είναι κτισμένο σήμερα το εξωκλήσι του Αγ. Γεωργίου. Ήταν μια όμορφη εκκλησία, γενικών διαστάσεων 14Χ12,5 μ., η οποία χωριζόταν σε τρία κλίτη, με τρία ζεύγη μαρμάρινες κολώνες και είχε μαρμάρινο ψιλοδουλεμένο τέμπλο.

Αμέσως ανατολικά του ναού εκτείνονταν το νεκροταφείο του χωριού από στο οποίο βρέθηκαν δυο μεγάλοι, κτιστοί, θολωτοί τάφοι. Το χωριό καταλάμβανε την ίδια θέση που κατείχε στα ελληνιστικά και ρωμαϊκά χρόνια. Με τις ανασκαφές του 1979 αποκαλύφθηκε ένα ρωμαϊκό λουτρό, το οποίο ίσως και να χρησιμοποιήθηκε και σα βαπτιστήριο.


Το 1981 η 10 η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων με επικεφαλής τον αρχαιολόγο Νικόλαο Νικονάνο διενήργησε ανασκαφές 50 μ. δυτικά από τον κοιμητηριακό ναό και βρέθηκε ο κεντρικός ναός του οικισμού του Αγ. Γεωργίου που με το όνομα " βασιλική του Σωφρονίου"  από τον επίσκοπο της περιοχής.

Είναι τρίκλητη ξυλόστεγη βασιλική, πλάτος 14,70 και μήκος 14,60 με μαρμαροθετήματα και ψηφιδωτά στο δάπεδο, με κίονες, κιονίσκους και θωράκια και απολήγει στα ανατολικά σε ημικυκλική αψίδα, με σύνθρονο, με νάρθηκα στα δυτικά, εξωνάρθηκα, αίθρια και προσκτίσματα και χρονολογείται το πρώτο μισό του 5ου μ. Χ. αι.


Το άλλο σπουδαίο χωριό της περιόδου αυτής βρισκόταν στην περιοχή Ελιά. Μέχρι πριν λίγα χρόνια διακρινόταν σε μεγάλο μήκος το θεμέλιο του τείχους που περιέβαλε το χωριό μαζί με ένα μέρος της αγροτικής περιοχής του. Το 1972 η Αρχαιολογική Υπηρεσία ανάσκαψε τα ερείπια της παλαιοχριστιανικής βασιλικής του. Πρόκειται για έναν τρίκλιτο ναό, διαστάσεων 15,20Χ13,80 μ., με πλούσιο μαρμάρινο διάκοσμο και ψηφιδωτό δάπεδο στο μεσαίο κλίτος. Το 1976 συνεχίστηκε η ανασκαφή στο νάρθηκα του ναού και ανακαλύφτηκαν πέντε τάφοι, από τους οποίους οι δυο θολωτοί. Σ' αυτούς βρέθηκαν κοσμήματα γυάλινα και ασημένια και ένα δαχτυλίδι με το όνομα της γυναίκας που το φορούσε : ΡΗΓΙΝΑ. 


Πότε καταστράφηκαν τα χωριά στον Άγιο Γεώργιο και την Ελιά; Τα στοιχεία που έχουμε είναι ελάχιστα. Η βασιλική του Αγ. Γεωργίου φαίνεται ότι καταστράφηκε από φωτιά, τον 6 ο αι. Παρατηρώντας όμως τα ευρήματα και στους δυο οικισμούς, βλέπουμε ότι δεν πρέπει να είναι νεώτερα από τον 6 ο αι. Έτσι σκεφτόμαστε ότι τα δυο χωριά πρέπει να καταστράφηκαν από τις βαρβαρικές επιδρομές που σάρωσαν τη Χαλκιδική τον αιώνα αυτό. Η βασιλική της Ελιάς επισκευάστηκε και χρησιμοποιήθηκε πάλι. Στις αρχές όμως του 14 ου αι. αναφέρεται σε έγγραφα της Μονής Ξενοφώντος του Αγ. Όρους ως παλιοεκκλησία των αποστόλων Πέτρου και Παύλου, το οποίο σημαίνει ότι ήταν ήδη ερειπωμένη.

Στα τέλη του 13 ου αι. και τις αρχές του 14 ου, σ' όλη την περιοχή της Νικήτης αναφέρεται να υπάρχει μόνο ένα χωριό: η Ψαλλίδα. Από το χωριό αυτό σώζονται σήμερα ελάχιστα ίχνη, γιατί η έκταση που καταλάμβανε καλλιεργείται. Δεν αποκλείεται όμως το αδύνατο κάστρο, τα ερείπια του οποίου περιβάλλουν την κορυφή του λόφου του Αγ. Αθανασίου να σχετίζεται με τη βυζαντινή Ψαλλίδα, και οι ληνοί (= πατητήρια σταφυλιών) που είναι σκαλισμένοι πάνω σε μεγάλες γρανιτένιες πλάκες στους δυτικούς πρόποδες του ίδιου λόφου, δεν αποκλείεται να ανήκουν σε εργαστήρια των κατοίκων της Ψαλλίδας.


Πότε καταστράφηκε το χωριό αυτό δε γνωρίζουμε. Το 1330 όμως δεν αναφέρεται, πράγμα το οποίο μας κάνει να σκεφθούμε ότι οι καταστροφές της Χαλκιδικής από τους Καταλανούς στα χρόνια 1307-1309, δεν το άφησαν ανεπηρέαστο. Επίσης οι επεκτάσεις των μοναστηριακών κτημάτων που περιέβαλαν το χωριό, θα πρέπει να συνετέλεσαν στην οριστική εξαφάνισή του.

Ενώ τα έγγραφα των Μονών μας βοηθούν τόσο στην έρευνα της ιστορίας της περιοχής μας, μας δημιουργούν και ένα σοβαρό πρόβλημα. Το 1330, όταν φαίνεται ότι η Ψαλλίδα έχει πλέον διαλυθεί, η περιοχή στο Καστρί, από το Λάκκο τη Λιθηρής μέχρι την ακτή του Αγ. Ιωάννου, παραμένει ανεξάρτητη, χωρίς να αναφέρεται σ' αυτήν ούτε χωριό, ούτε καμιά μεγάλη ιδιοκτησία. Τι συμβαίνει; Μήπως εξακολουθεί να υπάρχει στον αρχαιολογικό χώρο κάποιος οικισμός; Οι επιφανειακές αρχαιολογικές παρατηρήσεις δεν μας βοηθούν. Ίσως όταν γίνουν συστηματικές ανασκαφές θα λυθεί το πρόβλημα.


Την περίοδο αυτή (αρχές 14 ος α
ι.) φαίνεται ότι άρχισε να δημιουργείται ο συνοικισμός, του οποίου η εξέλιξη είναι το χωριό μας. Τις πληροφορίες τις παίρνουμε από έγγραφα της Μονής Ξενοφώντος. Στη "γη του Νεακίτου" εγκαθίστανται "πάροικοι" για να καλλιεργούν τα μεγάλα κτήματα της Μονής. Όπως προκύπτει από τα απογραφικά έγγραφα, οι πάροικοι αυξάνουν σιγά-σιγά, και φαίνεται ότι πρέπει να προστέθηκαν σ' αυτούς και κάτοικοι της Ψαλλίδας. Το 1352 αναφέρεται ότι "στου Νεακίτου" υπάρχει και πύργος για την ασφάλεια της περιοχής.         

Από ένα Τουρκικό έγγραφο του 1454 μαθαίνουμε, για πρώτη φορά, ότι η Νικήτη είναι ένα χωριό χωρίς εξάρτηση από από μοναστήρι του Αγ. Όρους.

Φαίνεται ότι δε συνάντησε το χωριό μας σοβαρά προβλήματα θρησκευτικής καταπίεσης κατά την Τουρκοκρατία. Ο σημερινός κοιμητηριακός ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ο οποίος ήταν ενοριακός μέχρι το 1867, πρέπει να κτίστηκε μέσα στον 16ο αι. Πιθανότατα κτίστηκε πάνω στα ερείπια βυζαντινού ναού, του οποίου σώζονται ακόμα αρκετά μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη. Αρχικά ήταν ένας τρίκλιτος ναός, του οποίου τα κλίτη χωρίζονταν με τοίχους που είχαν αψιδωτά ανοίγματα. Στο τέλος του 16ου ή τις αρχές του 17ου αι. τοιχογραφήθηκε. Σε άγνωστη εποχή καταστράφηκαν τα πλάγια κλίτη, ο νάρθηκας και ο ανατολικός τοίχος του ναού. Ίσως να πρόκειται για καταστροφές που έγιναν το 1821.

Στις αρχές του αιώνα μας καταστράφηκε πάλι ο ναός από πυρκαγιά. Τότε πρέπει να καταστράφηκαν οι τοιχογραφίες του εσωτερικού, και τα σπαράγματά τους παραχώθηκαν στο προαύλιο του ναού. Το καλοκαίρι του 1979, κατά τις εργασίες διαμορφώσεως του προαυλίου, καταστράφηκαν και πετάχτηκαν μαζί με τα μπάζα, τα θαμμένα απομεινάρια των τοιχογραφιών.

Από τις τοιχογραφίες του ναού σώζονται, στο δυτικό τοίχο, η παράσταση της Θεοτόκου Βρεφοκρατούσης πάνω από την είσοδο και η παράσταση της Δευτέρας Παρουσίας. Στο νότιο τοίχο σώζεται, σε αρκετά καλή κατάσταση, η παράσταση της όσιας Μαρίας της Αιγύπτιας  με τον Άγιο Ζωσιμά, και ένα τμήμα από την παράσταση της φιλοξενίας του Αβραάμ. Τοιχογραφίες σώζονται επίσης στα εσωρράχια των ανοιγμάτων επικοινωνίας των κλιτών , τα οποία όμως είναι κτισμένα και έτσι δε φαίνονται οι παραστάσεις.

Πιστεύουμε ότι ο ναός είναι ένα αξιόλογο μνημείο, το οποίο , αν και αρκετά κατεστραμμένο, μας δίνει πολλά στοιχεία για την μεταβυζαντινή αρχιτεκτονική και ζωγραφική στη Χαλκιδική του 16ου και 17ου αι. Υπόψη ότι είναι ένα από τα ελάχιστα μνημεία του είδους που σώθηκαν στη Χαλκιδική.

Το 1821 η Νικήτη είναι ένα από τα πρώτα χωριά της Χαλκιδικής που πήραν μέρος στη Μεγάλη Επανάσταση. Φαίνεται όμως ότι υπήρχε κάποια αναταραχή στην περιοχή μας και λίγο πριν από την Επανάσταση. Ζωηρή ακόμα είναι η μνήμη του Καπετάν Κοσμά, αν και οι πληροφορίες που έχουμε για τη δράση είναι ελάχιστες. Ήταν Νικητιανός και πρέπει να συγγένευε με την οικογένεια των Σαλιαρέων.

Είχε ένα μικρό πειρατικό καράβι με το οποίο λυμαίνονταν τις ακτές της Χαλκιδικής. Στις αρχές του 1821, μετά από μια αποτυχημένη πειρατική ενέργεια στις ακτές της Ορμύλιας, καταδιώχθηκε από τουρκικά αποσπάσματα, εγκλωβίστηκε στο νότιο λιμάνι της Ελιάς και εκεί σκοτώθηκε. Από τότε το λιμάνι αυτό λέγεται Κοσμάς.


Στα πολεμικά σώματα του 1821 πρέπει να εντάχθηκαν και αρκετοί Νικητιανοί. Η παράδοση όμως διασώζει μόνον το όνομα κάποιου παλικαριού που ονομαζόταν Λάζος. Αυτός έλαβε μέρος στην άμυνα στις Πόρτες της Κασσάνδρας και τραυματίστηκε στην αποβατική επιχείρηση του Αγ. Μάμαντος. Τραυματισμένος μεταφέρθηκε στη Νικήτη, όπου, μετά από λίγο καιρό, πέθανε.
  
           
Το χειμώνα του 1821-22, οι Νικητιανοί  εγκατέλειψαν το χωριό και οι Τούρκοι το βρήκαν έρημο και το πυρπόλησαν. Ένα μεγάλο μέρος από τους Νικητιανούς κατέφυγε με πλοία στη Σκόπελο. Ανάμεσά τους ήταν και η χήρα του καπετάν Κοσμά, η οποία ήταν έγκυος. Στη σκόπελο γέννησε το παιδί της και επειδή ήταν κοιλάρφανο, ονομάστηκε Κοσμάς. Μετά από λίγο καιρό την παντρεύτηκε ο καπετάν-Δουμπιώτης, ο οποίος υιοθέτησε τον ορφανό Κοσμά. Ο Κοσμάς, όταν μεγάλωσε, έγινε αξιωματικός και είναι ο γνωστός Κοσμάς Δουμπιώτης, ο αρχηγός της Επαναστάσεως στον Όλυμπο το 1878.                                                                  


Όσοι από τους Νικητιανούς δεν πήγαν στα νησιά, επέστρεψαν σύντομα στο κατεστραμμένο χωριό τους και άρχισαν την προσπάθεια της ανασυγκρότησης. Το μεγαλύτερο μέρος από τους υπόλοιπους φυγάδες επέστρεψε μετά το 1827, ενώ λίγες οικογένειες εγκαταστάθηκαν μόνιμα στη νότια Ελλάδα.


Αφού ξανάκτισαν τα σπίτια τους και συνήλθαν οικονομικά, οι Νικητιανοί ήταν πάλι έτοιμοι για νέους αγώνες. Η ευκαιρία δόθηκε το 1854, όταν αποβιβάστηκε στη Συκιά το σώμα του Τάσου Καρατάσιου, ο οποίος κήρυξε τη νέα Επανάσταση. Οι Νικητιανοί τον υποδέχτηκαν τη Μεγάλη Παρασκευή με λάβαρα και πομπή, και πολλά παλικάρια εντάχθηκαν στο επαναστατικό σώμα. Η παράδοση αναφέρει το όνομα κάποιου Κανατά, ο οποίος σκοτώθηκε στη μάχη της Ορμύλιας.


Μετά την καταστολή και αυτής της Επανάστασης, οι Νικητιανοί, φοβούμενοι για την τύχη τους, εγκατέλειψαν πάλι το χωριό τους και εγκαταστάθηκαν στο χωριό της Βουρβουρούς, μέχρι να ηρεμήσει η κατάσταση. Σύντομα όμως δόθηκε αμνηστία και έτσι επέστρεψαν σώοι στη Νικήτη, η οποία δε πυρπολήθηκε αυτή τη φορά.

Το 1867 κτίστηκε ο ενοριακός Ναός του Αγ. Νικήτα. Προκειμένου να εξασφαλιστούν τα απαραίτητα , προπωλήθηκε ο "κισλάς" (δικαίωμα χειμερινής βοσκής) για αρκετά χρόνια, στη μεγάλη οικογένεια των Σουλταγιανναίων. Μετά από σοβαρά επεισόδια που δημιουργήθηκαν, επειδή υπήρχε διχογνωμία στο χωριό για τη θέση όπου έπρεπε να κτιστεί ο ναός, τη λύση έδωσε ο μητροπολίτης Κασσανδρείας Χρύσανθος ο οποίος έβαλε το θεμέλιο λίθο εν μέσω επεισοδίων τα οποία δεν άφησαν αλώβητο και τον ίδιο το Δεσπότη.
Στην σκέψη αυτή μας οδηγεί το γεγονός ότι στα προληπτικά μέτρα των Τούρκων για την αποσόβηση αποβατικών ενεργειών στα παράλια της Χαλκιδικής, περιλαμβάνεται και η εγκατάσταση δυο μονάδων τακτικού στρατού στην περιοχή της Νικήτης. Η μία εγκαταστάθηκε στη Βίγλα στο Καστρί, και η άλλη σε ξύλινο κτίσμα στη θέση Ξυλένιος Πύργος. Πιθανότατα υπήρχε και τρίτο τμήμα, εγκατεστημένο στη Βίγλα, στο Βέτρυνο, από όπου ήταν δυνατόν να ελέγχονται και οι ακτές.

Το 1900 η Νικήτη με χίλιους κατοίκους αποτελεί μια άριστα οργανωμένη κοινότητα. Το χωριό εκτεινόταν γύρω από την εκκλησία του Αγίου Νικήτα και κατα μήκος των δύο ρευμάτων του Κότσκα και του Τζιρόν(η).

Στον κώδικα του 1903 της μητροπόλεως Κασσανδρείας, εκτός από τον κεντρικό ναό του Αγίου Νικήτα, αναφέρονται και οι εκκλησίες Μεταμόρφωσης, και Αγίας Τριάδας καθώς και τα εξωκλήσια Αγίου Γεωργίου, Αγίου Ιωάννη, Αγίου Παύλου, Αγίου Αθανασίου, Προφήτη Ηλία. Η συμμετοχή των Νικητιανών στο Μακεδονικό Αγώνα ήταν πολύ σημαντική. Νικητιανά ψαροκάϊκα με Νικητιανό τσούρμο χρησιμοποιήθηκαν σε επιχειρήσεις μεταφοράς οπλισμού από τη Σκόπελο στην Μακεδονία.

Πολλά παλικάρια επάνδρωσαν σώματα. Μακεδονομάχων και διακρίθηκαν για την μαχητικότητά τους τους. Έχουμε όμως και την θλιβερή περίπτωση του Νικητιανού καπετάν Γιωργάκη, που ήταν οπλαρχηγός τμήματος Μακεδονομάχων, το οποίο το μετέτρεψε σε ληστρικό τμήμα. Στο τέλος πιάστηκε και καταδικάστηκε σε θάνατο από το ελεύθερο ελληνικό κράτος
.
Νικητιανοί Μακεδονομάχοι Ο Καπετάν Γιωργάκης

Το 1912, αποφεύγοντας την επιστράτευση που κήρυξε το τουρκικό κράτος, οι Νικητιανοί νέοι κατέφυγαν στη Λίμνη της Ευβοίας, όπου ένα μέρος από αυτούς κατατάχτηκε στον ελληνικό στρατό, και οι υπόλοιποι εντάχθηκαν στα ανταρτικά σώματα που οργανώθηκαν εκεί, και αφού αποβιβάστηκαν στη Χαλκιδική αγωνίστηκαν για την απελευθέρωσή της.

Στις αρχές Οκτωβρίου του 1912, η Νικήτη ήταν πάλι ελεύθερη, μετά από 482 χρόνια σκλαβιάς.


Το 1920 η Νικήτη με 1335 κατοίκους, παρουσίαζε την ίδια εικόνα με την προηγούμενη δεκαετία.

Η παραλία έσπαζε την ερημιά της με την καλύβα του Καλλέα το 1918. Μπροστά από την καλύβα υπήρχε μικρή ξύλινη σκάλα, απ' όπου μια φορά την εβδομάδα περνούσε το πλοίο της γραμμής Θεσσαλονίκη - Καψόχωρα(Πεκοχώρι Κασσάνδρας) - Γερακινή - Νικήτη - Συκιά – Δάφνη(Αγίου Όρους)- Καβάλα.

Το 1930 η Νικήτη, με 1600 κατοίκους παρουσίαζε εικόνα εντελώς διαφορετική. Η ανοικοδόμηση ήταν έντονη. Την ίδια εποχή άρχισε να ανοικοδομείται και η παραλία. Έτσι το 1926 δίπλα από την καλύβα του Καλλέα κτίζεται διώροφο ξενοδοχείο με το όνομα "ο Καλλέας" που φιλοξενούσε τους διερχόμενους.  Ο σεισμός του 1932 είχε σαν αποτέλεσμα να συνεχιστεί η ανοικοδόμηση με εντονότερο ακόμα ρυθμό.


Το 1939 με ενέργειες του Αθανασίου Δεληθανάση, κατασκευάστηκε ο πρώτος υπόνομος.

Το ίδιο έτος χαράχτηκε και ο δρόμος προς τη θάλασσα. Ο ίδιος δρόμος ενώνει και σήμερα την παραλία με τον ιστορικό οικισμό.

Το 1940 το χωριό μας, με 1738 κατοίκους, έχει αλλάξει αισθητά. Από το έτος αυτό μέχρι το 1950 δε σημειώνεται μεγάλη οικοδομική δραστηριότητα- πλην της κατασκευής της ξύλινης σκάλας το 1947 που διέθετε συρόμενο βαγόνι και φανάρι, για να διευκολύνεται η φόρτωση των εμπορευμάτων.
Η " Σκάλα " με το συρόμενο βαγόνι.

Όπως σε όλη την Ελλάδα έτσι και στο χωριό μας ακολούθησε ο αδελφοκτόνος εμφύλιος σπαραγμός. Από πλευράς πολεμικών επιχειρήσεων μπορούμε να ξεχωρίσουμε την εισβολή των ανταρτών και τη μεγάλη επίθεση της 22ης Οκτωβρίου του 1948 κατά την οποία κάηκε ο ιερός ναός του Αγίου Νικήτα.

Από το 1950 και μετά η εξάπλωση του χωριού μας προς την παραλία υπήρξε ραγδαία. Οι περισσότερες οικογένειες εγκατέλειπαν τα παλιά τους σπίτια και έκτιζαν νέα. Το 1970 ο παραδοσιακός οικισμός έπαψε να αποτελεί τον κεντρικό πυρήνα του χωριού.



© 2010 - 2011 ΕΝΟΙΚΙΑΖΟΜΕΝΑ ΔΩΜΑΤΙΑ
ΜΑΝΤΣΙΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ - All Rights
Reserved.

  Η επιχείρηση ενισχύθηκε για τον εκσυγχρονισμό της
στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ψηφιακή Σύγκλιση»
Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης