Αρχική



Ίταμος (Ντραγουντέλης)







email

Νικήτη Τώρα

Ίταμος. Ένα δέντρο ηλικίας 2000 και πλέον ετών, χαρακτηρισμένο σήμερα ως Διατηρητέο Μνημείο της Φύσης, είναι αυτό που θύμισε και ξαναέδωσε το προ-ελληνικό όνομά του, στον Ορεινό Όγκο της Σιθωνίας. Δέντρο της οικογένειας των ταξιδών, ο Ίταμος, ανήκει στην τάξη των ταξωδών των κωνοφόρων και είναι ο γηραιότερος αντιπρόσωπος της οικογένειας του στην Ελλάδα αλλά και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Είδος που φύετε κυρίως στις χώρες της Κεντρικής Αμερικής, γνωστό στους Ινδιάνους αλλά και στην δική μας «θεά» του κυνηγιού, την Άρτεμη, που χρησιμοποιούσαν το δηλητήριο του ώστε τα βέλη τους να είναι πιο θανατηφόρα στο κυνήγι, μιας και το μόνο μη δηλητηριώδης μέρος του φυτού, είναι το περικάρπιό του.  

Το προηγούμενο όνομα του βουνού της Σιθωνίας ήταν Ντραγκουντέλης, Ντραγντ
έλης ή Ντραγντέλς αλλά και Δραγουδέλης αργότερα. «Αγαπημένο ή αγαπητό μέρος», όπως το ονόμαζαν για αιώνες οι Σαρακατσαναίοι εποχικοί βοσκοί που είχαν εδώ τα χειμαδιά τους να ξεχειμωνιάσουν τα κοπάδια τους. Κοπάδια που οι γεροντότεροι ντόπιοι αναφέρουν ακόμα και σήμερα ως, «πειραστκά», περαστικά.  Μ’ ένα από αυτά τα ονόματα θ’ ακούσετε τους ντόπιους ν’ αποκαλούν ακόμα το βουνό τους.

Όποια ονομασία κι αν υιοθετήστε, το βουνό αυτό έχει πολλά να σου προσφέρει. Με μέγιστο υψόμετρο 811 μέτρα, καλύπτει ολόκληρη τη χερσόνησο της Σιθωνίας κι είναι πραγματικά μαγευτικό όποια εποχή κι αν το επισκεφτείτε. Ντυμένος στα λευκά κάθε Χειμώνα, δίνει τη θέση του στο άρωμα των λουλουδιών της Άνοιξης και στην δροσιά του Καλοκαιριού αργότερα, για να σ’ αιχμαλωτίσει μετά στα χίλια χρώματα του Φθινοπώρου. Δασωμένοι λόφοι με δάση ανοιχτής δομής από χαλέπιο και μαύρη πεύκη αλλά και συστάδες βαλανιδιάς και στροβιλιάς (κουκουναριάς) καθώς και θαμνώδεις εκτάσεις κουμαριάς, σχίνου, φτέρης, ρεικιού, ρίγανης, μυρτιάς, λυγαριάς κ.ά, συνθέτουν ένα τοπίο μοναδικής πανδαισίας χρωμάτων και αρωμάτων που δεν πρέπει να χάσεις με τίποτα.  

Ορεινός βιότοπος ιδιαίτερης σημασίας φιλοξενεί στη πλούσια δασική χλωρίδα του σπάνια πια χαρακτηριστικά θηλαστικά της Χαλκιδικής όπως, ελάφια και ζαρκάδια, λύκους και τσακάλια αλλά και αλεπούδες, λαγούς και αγριογούρουνα, ενώ αποτελεί σημαντική περιοχή για αρπακτικά πουλιά, όπως ο Φιδαετός, ο Χρυσαετός και πιθανόν ο Σταυραετός και ο Πετρίτης μαζί με άλλα 92 είδη πουλιών.

Η Σιθωνία λοιπόν έχει το μεγάλο προνόμιο να συνδυάζει βουνό και θάλασσα κι έτσι να παραμένει το ίδιο ελκυστική όλες τις εποχές του χρόνου. Νέοι δρόμοι, καλής βατότητας, που ανοίχτηκαν τελευταία στο βουνό σε συνδυασμό με τους παλιότερους μα και τα σημασμένα μονοπάτια σε οδηγούν σε κάθε σημείο του και σου δίνουν την δυνατότητα για έναν ασφαλή περίπατο στο δάσος. 


Έ
ναν τέτοιο περίπατό, στους δρόμους του βουνού, διοργανώνει κάθε χρόνο ο Δημοτικός Οργανισμός Σιθωνίας, σε συνεργασία με το Γυμνάσιο – Λύκειο Αγίου Νικολάου και τον πολιτιστικό σύλλογο του «Παρθενώνα», που είχαν και την ιδέα, το «Πέρασμα του  Ντραγουντέλη». Ένα περιβαλλοντικό οδοιπορικό στις ομορφιές του Ίταμου, αλλά και μια ιστορική αναδρομή στα μονοπάτια που παλιότερα συνέδεαν τους οικισμούς της Σιθωνίας. 

Στα οκτώ χιλιόμετρα μετά τη Νικήτη, με κατεύθυνση προς Μαρμαρά, θα στρίψουμε αριστερά και θα πάρουμε ένα σχετικά στενό, αλλά ασφαλτοστρωμένο σήμερα, ανηφορικό δρόμο που θα μας οδηγήσει στην περιοχή του Άι Παύλου, δυο χιλιόμετρα πιο πάνω. Εκεί σε μια από τις ωραιότερες τοποθεσίες της Σιθωνίας, μέσα στο δάσος με θέα τη θάλασσα και τις ακτές της Νικήτης, θα συναντήσουμε το εξωκλήσι του Αγίου που έδωσε το όνομά του στη περιοχή. Το τοπίο χαρακτηρίζεται από τα γέρικα πλατάνια στον περίβολο του ναού και το άφθονο, πόσιμο, νερό που αναβλύζει μέσα από μια σχισματιά βράχου δίπλα στην εκκλησία. Εντυπωσιακός είναι ο αιωνόβιος πλάτανος ηλικίας περίπου 500 χρονών που σύμφωνα με την παράδοση φύτεψε ένας Κρητικός που ασκήτεψε χρόνια εκεί. Δεν είναι και λίγοι οι επισκέπτες του, ντόπιοι και ξένοι, που γευματίζουν καθημερινά στη σκιά του.


Το εξωκλήσι κτίστηκε το 1903 πάνω στη θέση παλαιότερου ναού, πιθανότατα παλαιοχριστιανικής βασιλικής. Αν και στις Πράξεις των Αποστόλων μα και σε άλλα επίσημα εκκλησιαστικά βιβλία δεν αναφέρεται περιοδεία του Αποστόλου Παύλου στη Χαλκιδική, εν τούτοις η παράδοση αναφέρει ότι ο ναός κτίσθηκε προς τιμή του Αγίου που περιόδευσε στην περιοχή κι όταν έφθασε εδώ έσκισε με το σπαθί του το βράχο από τον οποίο αναβλύζει το νερό της πηγής μέχρι και σήμερα. Μάλιστα αν ρωτήσετε κάποιον Νικητιανό θα σας υποδείξει κι άλλα σημάδια της πορείας του Αποστόλου Παύλου από τη Νικήτη μέχρι εδώ. Ανήμερα της γιορτής, στις 29 Ιουνίου, γινόταν και συνεχίζει να γίνεται ένα από τα καλύτερα πανηγύρια της περιοχής.


Πολύ κοντά στο ξωκλήσι βρίσκουμε το ησυχαστήριο της Αγίας Φωτεινής όπου ο ιερομόναχος πατέρας Δαμιανός με τη συνδρομή των πιστών φροντίζουν, μεγαλώνοντας με πολύ αγάπη, πολλά παιδιά από διάφορες γωνιές του πλανήτη μας.


Αφήνουμε την περιοχή του Άη Παύλου παίρνοντας το χωματόδρομο αριστερά μας. Το τοπίο αλλάζει εντυπωσιακά από τα πρώτα μόλις μέτρα . Η διαδρομή μας μέσα στο δάσος μαγευτική. Η μυρουδιά του ρετσινιού, καθώς περνάμε κάτω από τα πεύκα και τις κουκουναριές, μεθυστική θα μας συντροφεύει μέχρι το τέλος της διαδρομής μας καθώς η πανδαισία των χρωμάτων και η εναλλαγή του τοπίου θα μας γεμίζει με εικόνες που θα μας μείνουν αξέχαστες.  


Συνεχίζοντας το χωματόδρομο θα  φθάσουμε στην ορεινή διασταύρωση για Λειβαδιά.


Ακολουθούμε τον χωματόδρομο στα δεξιά μας, που σήμερα τρέχει παράλληλα με την δασική ζώνη και μοιάζει λεωφόρος. Ο δρόμος αυτός είναι κομμάτι του μόνου αυτοκινητόδρομου που μέχρι το 1954 ένωνε την Νικήτη με τον Παρθενώνα και τη Συκιά. Η διαδρομή μέχρι το ξέφωτο που θα συναντήσουμε μπροστά μας, αν και κάηκε πρόσφατα, παραμένει μοναδική. Τη θέση των κουκουναριών που κάηκαν, αποφάσισαν να καλύψουν με τον καλύτερο τρόπο, τρόπο που μόνο η φύση γνωρίζει, οι συστάδες των θάμνων που μας μαγεύουν με τα χρώματά τους ανάλογα με την εποχή που επισκεπτόμαστε τη περιοχή. Κι εκεί στο ξέφωτο, στη θέση Λιβαδειά, το εξωκλήσι του Αγίου Χριστόφορου.     


Εξωκλήσι κτισμένο μόλις το 1978, δίπλα στο από το 1950 τενεκεδένιο προσκυνητάρι του Αγίου Νικήτα που σώζεται μέχρι και σήμερα, ο Άγιος Χριστόφορος ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα. Είναι το μόνο εξωκλήσι που, αν και σύγχρονο, διατηρεί στο νάρθηκά του τζάκι και κρεβάτια, που εξυπηρετούν μελισσοτρόφους, κυνηγούς και κτηνοτρόφους της περιοχής, κάθε που ο καιρός χαλάει.


Λίγα χιλιόμετρα πιο κάτω, περνώντας από τοποθεσίες ξεχωριστές όπως ο Ακονόλακας και της Ρούσας το αμπέλι φθάνουμε στην περιοχή της Ασκαμνιάς. Η ξεχωριστή πανίδα της διαδρομής όχι μόνο με πεύκα και κουκουναριές, αλλά με λεύκες και πλατάνια στα ρέματα που συναντάμε, ανάμεσα στις χαμηλές συστάδες της σουσούρας και της φτέρης, είναι μοναδική.


Στη διασταύρωση που θα συναντήσουμε ακολουθούμε την προτροπή της πινακίδας προς Ψαριά στα αριστερά μας. Ο δρόμος δεξιά μας οδηγεί στο οικισμό του Παρθενώνα.


Λίγο πιο πάνω, το δάσος της πεύκης γίνεται περίεργα πυκνό. Είναι η θέση του παλιού φυτώριου του Δασαρχείου της Χαλκιδικής κι αυτά τα πεύκα που δημιουργούν σήμερα ένα τοπίο τόσο ξεχωριστό δεν είναι παρά τα τελευταία που έμειναν εκεί αδιάθετα. Στη σκιά τους, κάτω από τις θαμνώδεις συστάδες του φυτού της «σουσούρας», που ευδοκιμεί στην περιοχή, οι «σουσουρίτες». Τα μόνα αγαπημένα μανιτάρια των ντόπιων.


Πιο πάνω, η δασική περιοχή «Ψαριά» που συναντάμε στο δρόμο μας, αιχμαλωτίζει τη ματιά του κάθε επισκέπτη και μας κρατά εκεί.


Η ευθυτενής μαύρη πεύκη που κυριαρχεί εδώ, στην οργανωμένη
από το Δασαρχείο, θέση του Ίταμου, με ξύλινους πάγκους και τραπέζια γύρω από την πετρόκτιστη ψησταριά, ανάμεσα στη βρύση και στη ξυλένια γέφυρα που δένουν απόλυτα με το χώρο, κάνουν το τοπίο ακόμα πιο ρομαντικό.      

Η διαδρομή μας μέχρι τα Ψαριά συνοδεύεται από την έντονη παρουσία της κορυφής του Άθωνα στ’ αριστερά μας, πέρα από τον Συγγιτικό κόλπο, στην άκρη της χερσονήσου του Αγίου Όρους.Με καθαρή ατμόσφαιρα μπορούμε να διακρίνουμε και τις φιγούρες των μοναστηριών της μοναδικής, σ’ ολόκληρο τον κόσμο, μοναστικής πολιτείας της Παναγίας.   


Κι ύστερα, εκεί πιο πάνω από τα «Ψαριά», δεξιά στην πρώτη διασταύρωση, στην αρχή της απότομης ανηφοριάς που ξεκινά, η κορυφή του Ίταμου (811μ) και το Πυροφυλάκιο του Δασαρχείου. Το πιο όμορφο μπαλκόνι της Σιθωνίας. Η θέα από εδώ μοναδική. Η φιγούρα της Χαλκιδικής σαν από χάρτη, αποτυπώνεται ζωντανά στα μάτια μας. Το τοπίο που ξεκινά από τις τρεις χερσονήσους, σταματά στις πλαγιές και φθάνει στις κορφές του ορεινού όγκου του Χολομόντα της Βόρειας και κεντρικής Χαλκιδικής. Ανοίγει στη νότιο, μέχρι τις ακτές του Θερμαϊκού και τις κορφές του Ολύμπου στα δυτικά, ενώ στα νοτιοανατολικά, με καθαρή ατμόσφαιρα που είναι και ο κανόνας, η ματιά μας φθάνει μέχρι τις Βόρειες Σποράδες.

Ένα μεγάλο μέρος της βόρειας Ελλάδας απλώνεται μαγευτικά μπροστά μας. Αφού πάρουμε πληροφορίες από τους υπάλληλους του δασαρχείου, που θα συναντήσουμε εκεί κατά τους θερινούς μήνες, για θέματα της περιοχής και της αρμοδιότητάς τους παίρνουμε τον δρόμο της επιστροφής. Αν έχετε χρόνο μείνετε στην περιοχή. Το ηλικίας 2000 ετών δέντρο του Ίταμου δεν είναι μακριά.   
          

2.     Στα μονοπάτια του Ίταμου.

Μ
πορεί όλα τα μονοπάτια του Ίταμου να είναι μοναδικά. Αυτό όμως το μονοπάτι που αφήσαμε τελευταίο μας οδηγεί στη θέση του αρχαίου δένδρου. Μια θέση εντελώς ξεχωριστή, λες και ο βασιλιάς της χλωρίδας του βουνού αποφάσισε να κρατήσει την μοναδικότητα.

Ψηλοί στρογγυλεμένοι όγκοι γρανίτη από την μια και εντυπωσιακά μεγάλα στελέχη μαύρης πεύκης από την άλλη να περικλείουν ένα μικρό ξέφωτο μας δίνουν την εντύπωση ενός καλά οχυρωμένου φυσικού κάστρου. Εκεί, μέσα στο κάστρο του και σε απόσταση 80 μέτρων από το δρόμο στέκεται ο 2000 ετών γηραιός Ίταμος. Ένα αξιοθαύμαστο και αξιοσέβαστο δέντρο που γλίτωσε από την φοβερή φωτιά του 1945 που κατέκαυσε ολόκληρο το βουνό. Πόσες όμως ακόμα φυσικές καταστροφές μπορεί να ξεπέρασε άραγε, στα 2000 χρόνια της ύπαρξής του, που εμείς δεν γνωρίζουμε;


Ο Ίταμος ως φυτό έχει πολύ αργό ρυθμό ανάπτυξης και είναι, απ’ ότι γνωρίζω, δηλητηριώδες κάθε του μέρος εκτός από το περικάρπιό του. Κάποιοι βέβαια υποστηρίζουν ότι δηλητηριώδης είναι μόνο το κουκούτσι του καρπού του και μάλιστα πως δηλητήριό του είναι το κώνειο. Το σίγουρο είναι ότι τα αιγοπρόβατα και τα βοοειδή που βόσκουν στην περιοχή δεν τον αγγίζουν. Επισκεφτείτε τον, θαυμάστε τον, μην τον αγγίζετε, νοιώστε το ρίγος των αιώνων που προσεγγίζετε και απολαύστε το τοπίο του που σας προσφέρει απλόχερα.


Η επιθυμία ν’ αναρριχηθούμε στους τεράστιους γρανιτένιους βράχους γίνεται πρόκληση όταν παρατηρήσουμε πως πεύκα και όχι μόνο  αγριολούλουδα, απλώνουν τις ρίζες τους και μεγαλώνουν πάνω σ’ αυτούς, λες κι είναι οι ακοίμητοι φρουροί του κάστρου του.


Κι η κορυφή του Άθωνα, απέναντι, μας συναρπάζει. Μα αν αποφασίστε να κοιμηθείτε βράδυ στον ίσκιο του τότε εκεί αργά στο σούρουπο ή λίγο πριν τη χαραυγή, ίσως να συναντήστε και τα ζαρκάδια που ενδημούν στη περιοχή. Αν είστε από τους τυχερούς γεμίστε τα μάτια σας από την ομορφιά τους στο λίγο χρόνο που θα σας προσφέρουν. Με που θα σας αντιληφθούν, θα φύγουν.


Ο δρόμος για τον Ίταμο είναι στα αριστερά μας στη πρώτη διασταύρωση μετά τα "Ψαριά". Είναι η ίδια διασταύρωση που συναντήσαμε προηγούμενα και πήγαμε δεξιά για το Πυροφυλάκιο.

 

 

 


© 2010 - 2011 ΕΝΟΙΚΙΑΖΟΜΕΝΑ ΔΩΜΑΤΙΑ
ΜΑΝΤΣΙΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ - All Rights
Reserved.

  Η επιχείρηση ενισχύθηκε για τον εκσυγχρονισμό της
στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ψηφιακή Σύγκλιση»
Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης